वडझरीतील खाण-क्रेशरविरोधी लढ्याचा पहिला टप्पा यशस्वी!

लेखी आश्वासनांनंतर आमरण उपोषण स्थगित; ग्रामस्थांचा संघर्ष मात्र कायम

वडझरी बु., ता. संगमनेर | ज्ञानगंगा विशेष

वडझरी बु. परिसरात गेल्या अनेक महिन्यांपासून सुरू असलेल्या खाणकाम, ब्लास्टिंग आणि स्टोन क्रेशरमुळे त्रस्त झालेल्या ग्रामस्थांनी अखेर १ जून २०२६ पासून आमरण उपोषणाचे हत्यार उपसले होते. गावातील शेतकरी, महिला, युवक आणि ज्येष्ठ नागरिकांनी एकत्र येत प्रशासनाला जाग आणण्यासाठी हा लढा उभारला. अनेक वर्षांपासून सुरू असलेल्या तक्रारी, निवेदने आणि मागण्यांकडे दुर्लक्ष होत असल्याने ग्रामस्थांमध्ये तीव्र संताप होता.

लढ्याची पार्श्वभूमी

वडझरी परिसरात सुरू असलेल्या खाणकाम व स्टोन क्रेशरमुळे मोठ्या प्रमाणात धूळ, आवाज आणि ब्लास्टिंगचा त्रास होत असल्याचा आरोप ग्रामस्थांनी केला होता. ब्लास्टिंगमुळे अनेक घरांना तडे गेले, विहिरी व बोअरवेलच्या पाण्यावर परिणाम झाला, शेतीचे नुकसान झाले आणि जनावरांनाही त्रास सहन करावा लागत असल्याचे ग्रामस्थांचे म्हणणे होते.

यासंदर्भात ग्रामस्थांनी अनेकवेळा ग्रामपंचायत, तहसील कार्यालय, जिल्हाधिकारी कार्यालय आणि प्रदूषण नियंत्रण मंडळाकडे निवेदने दिली. मात्र ठोस कारवाई होत नसल्याचा आरोप करत ग्रामस्थांनी आंदोलनाची भूमिका घेतली.

१ जूनपासून आमरण उपोषणाची सुरुवात

१ जून रोजी वडझरीतील नागरिकांनी गावात आमरण उपोषण सुरू केले. उपोषणकर्त्यांच्या प्रमुख मागण्यांमध्ये अवैध खाणकाम बंद करणे, स्टोन क्रेशरमुळे होणारे प्रदूषण रोखणे, नुकसानग्रस्त शेतकरी व नागरिकांना भरपाई देणे, तसेच संपूर्ण प्रकरणाची उच्चस्तरीय चौकशी करणे यांचा समावेश होता.

उपोषण सुरू होताच परिसरातील नागरिक, विविध सामाजिक संघटना, शेतकरी संघटनांचे पदाधिकारी आणि पत्रकारांनी आंदोलनाला पाठिंबा दर्शविला. सोशल मीडियावरही या आंदोलनाची जोरदार चर्चा झाली.

प्रशासनाची दखल

ग्रामस्थांच्या तीव्र आंदोलनानंतर तहसील प्रशासनाला अखेर दखल घ्यावी लागली. तहसीलदार संगमनेर यांनी महाराष्ट्र प्रदूषण नियंत्रण मंडळाला पत्र पाठवून खाणकाम, ब्लास्टिंग आणि क्रेशरमुळे होत असलेल्या त्रासाची चौकशी करण्याचे निर्देश दिले.

दरम्यान ग्रामपंचायतीनेही संबंधित खाण आणि क्रेशरविरोधात भूमिका घेत नोटीस बजावल्याचे समोर आले. त्यामुळे खाण-क्रेशर प्रकरण अधिकच चर्चेत आले.

बैठक आणि लेखी बंधपत्र

उपोषणाच्या पार्श्वभूमीवर प्रशासन, ग्रामस्थ आणि श्रावणी कन्स्ट्रक्शन यांच्यात बैठक झाली. या बैठकीत अनेक मुद्द्यांवर चर्चा होऊन लेखी बंधपत्र तयार करण्यात आले.

बंधपत्रातील प्रमुख मुद्दे

✔ खाणकामामुळे बाधित झालेल्या घरांची, विहिरींची, बोअरवेलची आणि गोठ्यांची पाहणी करून नुकसान भरपाई देणे.

✔ बंद पडलेले पाणी स्रोत पूर्ववत सुरू करण्यासाठी उपाययोजना करणे.

✔ भविष्यात ब्लास्टिंग करताना आवश्यक ती खबरदारी घेणे.

✔ पर्यावरण नियमांचे उल्लंघन झाल्यास संबंधितांवर कारवाई करणे.

✔ धूळ, आवाज आणि प्रदूषणाच्या परिणामांची तपासणी करणे.

✔ संपूर्ण प्रकरणाची उच्चस्तरीय चौकशी करणे.

✔ गावातील गायरान जमिनीवरील अवैध खाणकामाची चौकशी करणे

.

उपोषण स्थगित; लढा कायम

लेखी आश्वासनानंतर उपोषणकर्त्यांनी आमरण उपोषण स्थगित करण्याचा निर्णय घेतला. मात्र ग्रामस्थांनी स्पष्ट इशारा दिला की, आश्वासनांची अंमलबजावणी झाली नाही तर यापेक्षाही तीव्र आंदोलन छेडण्यात येईल.

उपोषणाच्या काळात गावातील नागरिकांनी दाखविलेली एकजूट आणि संघर्षाची तयारी ही या आंदोलनाची मोठी ताकद ठरली. त्यामुळे प्रशासनालाही या प्रश्नाकडे गांभीर्याने पाहावे लागले.

आता सर्वांचे लक्ष अंमलबजावणीकडे

उपोषण सुटले असले तरी वडझरीतील खाण-क्रेशरचा प्रश्न अद्याप संपलेला नाही. लेखी बंधपत्रातील आश्वासने प्रत्यक्षात पूर्ण होतात की नाही, याकडे संपूर्ण संगमनेर तालुक्याचे लक्ष लागले आहे.

“उपोषण स्थगित झाले, पण वडझरीकरांचा लढा अजून संपलेला नाही; तो आता अंमलबजावणीच्या कसोटीवर पोहोचला आहे.”

— शरद गोर्डे पाटील
संपादक, साप्ताहिक ज्ञानगंगा
Dnyangangaa.com